BẢO TÀNG HỌC ĐẠI CƯƠNG

Chủ nhật - 05/04/2015 10:18


Từ thời Cổ đại, hình thức “bảo tàng sơ khai” xuất hiện khi con người biết sưu tầm những đồ vật khác nhau trong tự nhiên, xã hội; gìn giữ chúng như những báu vật hoặc để đáp ứng nhu cầu văn hóa, thẩm mỹ… Trải qua các thời kỳ lịch sử, với dấu hiệu chung là nơi gìn giữ những hiện vật gốc, sưu tập hiện vật gốc có giá trị, cho đến giai đoạn hiện nay, bảo tàng đã có sự phát triển mạnh mẽ cả về số lượng, hình thức và chất lượng hoạt động, trở thành một thiết chế văn hóa phổ biến trên thế giới, góp phần tích cực vào việc phục vụ nhu cầu văn hóa của nhân loại.
            Từ thực tế ra đời, phát triển và vai trò của thiết chế bảo tàng trong đời sống xã hội, Bảo tàng học đã được hình thành, là một bộ môn khoa học “trẻ” thuộc lĩnh vực khoa học xã hội, có mối quan hệ chặt chẽ với khoa học tự nhiên và khoa học kỹ thuật. Bảo tàng học nghiên cứu về bảo tàng, đặc trưng, chức năng xã hội của bảo tàng, việc tổ chức, quản lý và sử dụng các di sản văn hóa, di sản tự nhiên và các khuynh hướng hoạt động của bảo tàng… Cho đến nay, bộ môn Bảo tàng học vẫn đang trong quá trình phát triển, nghiên cứu và đúc kết tri thức, đồng thời được được nghiên cứu, giảng dạy và thực hành tại nhiều trung tâm nghiên cứu, đào tạo, các trường đại học, cao đẳng thuộc nhiều nước trên thế giới (ICOM, Hoa Kỳ, Nga, Pháp, Đức, Hà Lan, Trung Quốc, Nhật Bản...) và Việt Nam.
Tất cả những kiến thức nền tảng, mang tính chất cơ bản nhất về thiết chế bảo tàng, bộ môn Bảo tàng học sẽ được cung cấp tới sinh viên Khoa Di sản Văn hóa - Trường Đại học Văn hóa Hà Nội thông qua nội dung của một môn học có vị trí quan trọng trong Chương trình đào tạo – môn học Bảo tàng học đại cương.
“Bảo tàng học đại cương” mở đầu cho chuỗi các môn học về Lý luận và nghiệp vụ bảo tàng, được xây dựng với dung lượng 3 tín chỉ (45 tiết), dành cho đối tượng là sinh viên năm thứ nhất – Khoa Di sản Văn hóa.
Môn học giới thiệu, cung cấp những kiến thức mang tính chất nhập môn cho những người làm công tác bảo tàng, cụ thể như:
- Làm rõ các khái niệm cơ bản của Bảo tàng học
- Phân tích lịch sử phát triển của bảo tàng và Bảo tàng học, đối tượng, phương pháp nghiên cứu, vị trí của Bảo tàng học trong hệ thống các khoa học và mối quan hệ với các ngành khoa học cận kề.
- Phân tích vai trò, chức năng của bảo tàng trong xã hội; đặc trưng, sự khác biệt giữa bảo tàng với các thiết chế văn hoá và khoa học và giáo dục khác
- Giới thiệu khái quát các hoạt động nghiệp vụ của bảo tàng
- Làm rõ các thuộc tính và phân loại hiện vật gốc, hiện vật bảo tàng, chức năng của các loại tài liệu hiện vật trong trưng bày bảo tàng
- Phân loại và xác định đặc điểm của các loại và loại hình bảo tàng
Ngoài kiến thức lý thuyết, môn học còn có mục đích bước đầu tập dượt cho sinh viên một số kỹ năng tác nghiệp cần thiết đối với một cán bộ bảo tàng trong tương lai, đồng thời góp phần xây dựng ý thức tôn trọng, bảo vệ các di sản văn hóa của dân tộc (tài liệu, hiện vật bảo tàng), định hình, vun đắp lòng yêu nghề, nhiệt huyết, ý thức trách nhiệm của sinh viên trong quá trình bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc và nhân loại.
Để có thể đạt được những mục đích đặt ra, ngoài giờ học lý thuyết, triển khai bài tập thực hành và thảo luận theo các chủ đề, môn học còn dành thời lượng đáng kể cho giờ học thực tế tại các bảo tàng trên địa bàn Thủ đô Hà Nội như Bảo tàng Hồ Chí Minh, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam... Thông qua các giờ học thực tế, sinh viên sẽ có cơ hội quý báu để tiếp cận với bảo tàng, đội ngũ cán bộ, các hoạt động nghiệp vụ, hệ thống trưng bày, các loại tài liệu hiện vật để có thể kiểm nghiệm, soi rọi kiến thức lý thuyết vào thực tiễn và bước đầu có được những “hình dung” về vị trí và nhiệm vụ công tác trong tương lai.
Với tính chất “nhập môn”, Bảo tàng học đại cương chủ yếu cung cấp những kiến thức chung, khái quát, nền tảng. Sinh viên Khoa Di sản Văn hóa sẽ có điều kiện đi sâu nghiên cứu, tìm hiểu, tích lũy kiến thức chuyên ngành và rèn luyện kỹ năng thực hành nghề nghiệp, đặc biệt là các hoạt động nghiệp vụ của bảo tàng khi tiếp cận với các môn học tiếp sau như Sưu tầm hiện vật bảo tàng, Kiểm kê – bảo quản hiện vật bảo tàng, Trưng bày hiện vật bảo tàng, Công tác giáo dục của bảo tàng... Tuy nhiên, để có được điều kiện thuận lợi và đạt được hiệu quả nhận thức cao nhất với khối kiến thức Bảo tàng học, hãy tích cực học tập và thể hiện một thái độ chủ động, sáng tạo, nhiệt huyết ngày từ ban đầu với các môn học “chìa khóa” của ngành, trong đó có Bảo tàng học đại cương.
Giảng viên: Ths. Trần Đức Nguyên
Ths. Phạm Thu Hằng

Tác giả bài viết: Phạm Thu Hằng

Close