Giờ học thực tế kiến thức lớp BT35 tại chùa Đậu (Thường Tín - Hà Nội)

Thứ ba - 10/01/2017 05:45


Ngày 9/1/2017, lớp BT35 Khoa Di sản văn hóa đã có một buổi học thú vị và hào hứng về lịch sử mỹ thuật Việt Nam tại chùa Đậu (Thường Tín - Hà Nội) dưới sự hướng dẫn trực tiếp của TS. Nguyễn Anh Thư (giảng viên khoa Di sản văn hóa) và PGS.TS. Nguyễn Lân Cường (Hội Khảo cổ học Việt Nam)

Lớp BT 35 chụp ảnh lưu niệm với giảng viên tại chùa Đậu


Chùa Đậu là một ngôi chùa cổ cách trung tâm thủ đô Hà Nội 25km, chùa có tên là Thành Đạo tự, thuộc địa phận xã Nguyễn Trãi (Thường Tín, Hà Nội).  Vì chùa thờ nữ thần Pháp Vũ (bà Đậu) trong hệ thống Tứ pháp nên chùa còn được gọi là Chùa Đậu hay Pháp Vũ tự. Những hiện vật còn lại trong chùa như đôi rồng đá thời Trần trước bậc thềm Tiền đường, viên đá tạc hình chim thần Garua thời Lê sơ, nhữn viên gạch thời Mạc in hình rồng, ngư hóa long, hổ, voi, ngựa, chó, hoa sen, chữ Vạn…, các mảng chạm khắc mang đậm phong cách nghệ thuật thời Lê trung hưng ở hiên tiền đường, đầu đao gác chuông… đã minh chứng cho sự hình thành và phát triển của ngôi chùa cổ trong suốt chặng đường lịch sử từ thời Trần, Lê sơ, Mạc, Lê trung hưng đến thời Nguyễn. Đáng chú ý, chùa Đậu còn đang lưu giữ hai bảo vật Quốc gia: đó là hai pho tượng nhục thân của thiền sư Vũ Khắc Minh, Vũ Khắc Trường.
 
Trước buổi học thực tế, sinh viên đã được nghe giảng về lý thuyết và tiếp cận nhiều vấn đề mang tính lý luận liên quan trực tiếp đến lịch sử mỹ thuật Việt Nam từ thời nguyên thủy đến các giai đoạn lịch sử, trong đó chú trọng đến lịch sử hình thành và phát triển nền mỹ thuật cổ của nước ta từ thế kỷ X-XIX, các mô típ hoa văn đặc trưng của mỗi giai đoạn, phong cách nghệ thuật và thủ pháp trang trí mỹ thuật trên các chất liệu: đá, gỗ, gốm sứ, vải, giấy… Trên cơ sở nắm vững những lý thuyết cơ bản về đặc điểm mỹ thuật từng thời kỳ lịch sử (thời Lý – Trần – Lê sơ – Mạc – Lê trung hưng – Tây Sơn – Nguyễn), học viên có thể nắm bắt được cách nhận biết các mặt bằng kiến trúc, cách bố trí tượng thờ trong các di tích, các mô típ hoa văn trang trí tiêu biểu trên các hiện vật và cấu kiện kiến trúc, từ đó đoán định niên đại cho các hiện vật hoặc công trình kiến trúc qua phong cách nghệ thuật.

Tại chùa Đậu, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS. Nguyễn Lân Cường – chuyên gia hàng đầu về Cổ nhân học của Việt Nam, người trực tiếp tiến hành phục dựng hai pho tượng nhục thân của nhà sư Vũ Khắc Minh, Vũ Khắc Trường, các sinh viên đã được tận mắt chiêm ngưỡng hai pho tượng quý. Với cách giảng bài đầy sức thuyết phục, không kém phần dí dỏm của PGS.TS. Nguyễn Lân Cường, sinh viên lớp BT35 đã được nghe giới thiệu những giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, khoa học của chùa Đậu, về tín ngưỡng thờ Tứ Pháp, đồng thời tìm hiểu quá trình phục dựng hai pho tượng nhục thân – mới được Nhà nước công nhận là Bảo vật Quốc gia cuối năm 2016.

PGS.TS. Nguyễn Lân Cường giới thiệu về lịch sử hình thành của chùa Đậu
PGS.TS. Nguyễn Lân Cường giới thiệu về giá trị văn hóa, khoa học của chùa Đậu

PGS.TS. Nguyễn Lân Cường tường thuật lại quá trình phục dựng hai pho tượng nhục thân ở chùa Đậu

TS. Nguyễn Anh Thư cũng giới thiệu và chia sẻ kinh nghiệm trong quá trình nhận biết các mảng phù điêu, trang trí kiến trúc thời Lê Trung hưng đang được bảo tồn tại chùa Đậu, những motip hoa văn đặc trưng trên bia đá và gạch thời Mạc và Lê Trung hưng. Điều hấp dẫn và thiết thực nhất là hai giảng viên hướng dẫn đã chia lớp học thành các nhóm để làm bài tập thực hành mô tả các mảng chạm khắc kiến trúc, cách bài trí tượng trong gian Tiền Đường, trao đổi và thảo luận về các vấn đề liên quan đến quá trình bảo tồn và đánh giá hiện trạng, nguyên nhân gây ra tình trạng xuống cấp của các cấu kiện kiến trúc cổ.

TS. Nguyễn Anh Thư giới thiệu về phong cách nghệ thuật thời Mạc và Lê Trung hưng qua các mang chạm khắc kiến trúc ở tiền đường chùa Đậu

Bên cạnh đó, các nhóm được giao nhiệm vụ ghi chép, chụp ảnh, đo vẽ các hiện vật thời Mạc và Lê trung hưng phục vụ cho bài kiểm tra giữa kỳ. Sau khi được chia thành các nhóm, việc triển khai thảo luận, thực hành được tiến hành nhanh chóng ngay tại thực địa. Sau một thời gian chuẩn bị, các nhóm báo cáo kết quả về các vấn đề đã được phân công với giáo viên hướng dẫn.


Các nhóm sinh viên làm bài tập thực hành tại chùa Đậu
Thảo luận với PGS.TS. Nguyễn Lân Cường trong giờ nghỉ giải lao trong khuôn viên chùa Đậu

Có thể nói, buổi học thực tế tại di tích chùa Đậu với sự tham gia giảng dạy thực tế của TS. Nguyễn Anh Thư và PGS.TS. Nguyễn Lân Cường đã giúp ích rất nhiều cho sinh viên trong quá trình nhận thức từ lý thuyết đến thực hành, rèn luyện cho các em kỹ năng quan sát và nhận biết niên đại hiện vật, di tích qua phong cách nghệ thuật…. Những giờ học thực tế tại chùa Đậu được toàn thể sinh viên lớp BT35 đón nhận trong không khí rất sôi nổi và hào hứng, những câu hỏi có liên quan đến di tích được giáo viên giải đáp ngay tại hiện trường, những kiến thức đã được học trên lớp là nền tảng để các em nhận biết hiện vật trên thực tế đã góp phần củng cố kiến thức cơ bản và nâng cao kỹ năng thực hành cho sinh viên.

Đặng Thị My, sinh viên lớp BT35 - Khoa Di sản Văn hóa chia sẻ: "Việc học thực tế giúp chúng mình hiểu sâu, rõ ràng hơn về những lí thuyết đã được học trên lớp. Khi học chúng mình được xem nhiều tranh ảnh, clip qua bài giảng của cô, nhưng quả thực, việc đi học thực tế làm mỗi bạn trong lớp có cảm giác khác hẳn. Cá nhân mình thấy việc học dễ vào và nhớ lâu hơn"

Bạn Quốc Cường cũng có ý kiến: "Mình đã được học nhận biết về rất nhiều loại rồng qua các thời và nắm được tương đối kiến thức qua các tranh ảnh, slide của cô giảng. Nhưng khi học thực tế, được chạm và nhìn tận mắt vào những trang trí hình rồng, mình cảm thấy nhớ lâu hơn, cảm thấy có hứng học và tiếp thu nhanh hơn".

Những giờ học thực tế không chỉ góp phần nâng cao kiến thức, kĩ năng cho môn học chuyên ngành, bạn Khánh Trâm đã chia sẻ suy nghĩ: "Buổi học thực tế giúp cả lớp mình đoàn kết với nhau hơn. Dù là chuyến đi ngắn, nhưng tụi mình rất háo hức, dặn nhau mang thứ gì đi, cần mua thêm gì, chuẩn bị kiến thức gì để đến địa điểm học thực tế sẽ tiếp thu được nhiều kiến thức nhất. Không chỉ đi để học, mà còn được giao lưu với thầy cô, được nghe thầy cô kể chuyện, từ đó tình cảm gắn bó với lớp trong mỗi người cũng phát triển hơn nhiều".

Tóm lại,  những giờ học thực tế đối với sinh viên chuyên ngành Bảo tàng học là hết sức cần thiết và việc kết hợp giữa lý thuyết học trên lớp với kiến thức thực tế để nâng cao trình độ cho sinh viên giữ vai trò quan trọng  trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy  của thày và trò khoa Di sản Văn hóa. Mặt khác, những trải nghiệm thực tế thu được sau mỗi giờ học cũng khiến cho sinh viên Khoa Di sản Văn hóa cảm thấy hứng thú hơn với chuyên ngành đã lựa chọn.

Tác giả bài viết: Bài và ảnh: Nguyễn Ngọc An Khanh

Close